30 Yıllık Gizem Çözüldü Ceset Neden Yıllarca İndirilmedi

Everest’in kuzeydoğu rotasında, deniz seviyesinden yaklaşık 8.500 metre yüksekte bulunan bir dağcı bedeni, uzun yıllar boyunca zirveye çıkanların karşılaştığı en ürpertici işaretlerden biri oldu. Parlak yeşil dağcılık botları nedeniyle “Green Boots”, yani “Yeşil Botlar” adıyla anılan bu kişi, zamanla Everest’in tehlikelerini simgeleyen sessiz bir sembole dönüştü.

Ceset, zirveye yakın kayalık bir oyukta cenin pozisyonuna benzer şekilde bulunuyordu. Kuzey rotasını kullanan dağcılar yıllarca bu noktadan geçti; hatta konumu nedeniyle beden, rotanın belirlenmesinde kullanılan sıra dışı ve hüzünlü bir işaret hâline geldi.

Green Boots’un hikâyesi, Everest tarihinin en ölümcül dönemlerinden biri olan Mayıs 1996’ya uzanıyor. O yıl farklı ekipler zirveye ulaşmaya çalışırken şiddetli bir kar fırtınasına yakalandı ve sekiz dağcı hayatını kaybetti.

Hayatını kaybedenler arasında Hindistan’a bağlı Indo-Tibetan Border Police – Hint-Tibet Sınır Polisi (ITBP) ekibinden üç dağcı da bulunuyordu:

Tsewang Smanla
Tsewang Paljor
Dorje Morup

Green Boots’un bu üç kişiden biri olduğu düşünülüyordu. Yıllar boyunca en güçlü iddia, bedenin yeşil Koflach marka botlar giydiği belirtilen Tsewang Paljor’a ait olduğuydu. Bu nedenle pek çok belgeselde, haberde ve internet kaynağında Green Boots adı Paljor ile özdeşleşti.

Gerçek kimliği Dorje Morup çıktı

2026 yılında yayımlanan yeni bilgiler, yaklaşık 30 yıldır kabul edilen bu iddiayı değiştirdi. Hint makamlarının belgeleri ve DNA incelemelerine dayandırılan sonuçlara göre Green Boots olarak bilinen bedenin, Tsewang Paljor’a değil, aynı ekipte görev yapan Lance Naik Dorje Morup’a ait olduğu belirlendi.
Morup, 10 Mayıs 1996’da iki ekip arkadaşıyla birlikte zirveye doğru ilerlemişti. Ancak dönüş sırasında hava hızla kötüleşti. Aşırı soğuk, oksijen yetersizliği, yorgunluk ve fırtına nedeniyle ekip dağıldı. Dönemin kayıtlarında Morup’un donmuş elleri nedeniyle emniyet karabinalarını açmakta zorlandığı ve yavaş hareket ettiği anlatılıyor.

Ceset neden yıllarca indirilemedi?

Everest’te 8.000 metrenin üzerindeki bölgeye “ölüm bölgesi” adı veriliyor. Bu yükseklikte havadaki oksijen miktarı, deniz seviyesindekinin yaklaşık üçte birine düşüyor. İnsan vücudu burada uzun süre sağlıklı şekilde çalışamıyor; düşünme, hareket etme ve karar verme yeteneği giderek bozuluyor.

Green Boots’un bulunduğu noktadan bir bedenin indirilmesi son derece zor. Donmuş bir ceset, üzerindeki giysiler ve buz tabakasıyla birlikte yüzlerce kiloluk bir yük hâline gelebiliyor. Helikopterler bu yüksekliğe güvenli şekilde ulaşamadığı için taşıma işleminin deneyimli yüksek irtifa dağcıları ve Şerpalar tarafından, büyük ölçüde insan gücüyle yapılması gerekiyor.

Böyle bir operasyon, yalnızca bedeni taşıyan ekip için değil, yardım etmeye çalışan diğer dağcılar için de ölümcül risk oluşturabiliyor. Bu nedenle Everest’te hayatını kaybeden birçok dağcının bedeni yıllarca, hatta kalıcı olarak dağda bırakılıyor.

Hindistan bedeni geri getirmek istiyor

Kimliğin Dorje Morup olarak belirlenmesinin ardından ITBP, bedenin Everest’ten indirilmesi için özel bir operasyon hazırlamaya başladı. Hindistan’ın, 8.000 metre üzerinde kurtarma ve cenaze tahliyesi deneyimi bulunan uzman ekiplerle çalışmayı planladığı bildirildi.

Operasyonun 2026 yılı içinde, uygun hava koşullarının bulunduğu dönemde gerçekleştirilmesi ve çalışmaların ekim ayına kadar tamamlanması hedefleniyor. Ancak beden Everest’in Tibet tarafında bulunduğundan Çin makamlarının izni ve bölgedeki hava koşulları operasyonun yapılıp yapılamayacağını belirleyecek.

Bir rota işaretinden gerçek bir insana

Green Boots, yıllarca Everest hakkındaki korkutucu hikâyelerin bir parçası ve dağcılar için coğrafi bir işaret olarak anlatıldı. Ancak kimliğinin belirlenmesi, bu görüntünün arkasında gerçek bir insanın ve bekleyen bir ailenin bulunduğunu yeniden hatırlattı.

Onun adı artık yalnızca “Yeşil Botlar” değil: Dorje Morup.

Bu hikâye aynı zamanda Everest’in yalnızca başarı, zirve ve maceradan ibaret olmadığını; doğanın sınırlarının zorlandığı bu bölgede alınan her kararın ağır sonuçları olabileceğini gösteriyor. Morup’un bedeninin başarıyla indirilmesi hâlinde, yaklaşık 30 yıl sonra ailesine teslim edilmesi ve uygun bir şekilde defnedilmesi mümkün olacak.